|
Gemiste kansen! - Over nieuw Provinciaal Utrechts
woonschepenbeleid en regelgeving
Woonboot magazine (5) 2002
Tekst en foto: frank bos
Laat me uitspreken, riep de ambtenaar van de provincie en binnen twee
minuten riep ik dat terug. Het waren dan ook heftige discussies tussen de dienst
Ruimte en Groen en de afgevaardigden van de LWO. Het ging over een nieuwe
verordening en woonschepenbeleid. Over gemiste kansen en woekerend groen.
 |
|
| Cultuurhistorie is een breed begrip. Op
deze tekening uit 1619 staan raderen en galgen. In de doodskist wordt de
secretaris van de Provincie Utrecht zeven maanden na zijn dood alsnog
opgehangen. Gelukkig is deze rechtstraditie doorbroken. Uit
cultuurhistorische overwegingen zou zo’n galg met lijk natuurlijk wel
een goed beeld geven van onze vaderlandse geschiedenis. Omdat er voor
het restaureren of opnieuw oprichten van galgen geen behoudsvereniging
bestaat, is de kans klein dat in Nederland eerdaags de galg als monument
weer te bewonderen valt. Uit diezelfde tijd stammen overigens berichten
over arken. |
|
Provinciale Staten van Utrecht willen een nieuwe verordening voor
woonschepen. Daarvoor was in 2001 een startnotitie geschreven die aan de
plaatselijke woonschepenorganisaties en de LWO werd verstuurd. De LWO leverde
summier commentaar, want er zou nog een aparte nota verschijnen en een nieuwe
verordening. We hoorden een tijd niets meer tot een verontrust lid belde: “Weet
de LWO wel dat er eerdaags een woonbotenverordening en een woonbotennotitie
worden aangenomen die niet deugen.” Nou nee, dat wisten we niet. Wat de
secretaris toen deed, staat beschreven in de vorige Woonboot magazine. In de
commissievergadering van Provinciale Staten werden de vragen van de LWO serieus
genomen en de verordening en de woonbotennotitie opgehouden. Een boze brief van
de dienst Ruimte en Groen, waar de woonboten bij de provincie Utrecht onder
vallen, was het gevolg. Waar we mee bezig waren en of we ogenblikkelijk wilden
komen overleggen.
Geen schoonheidsprijs
De ambtenaren waren kwaad omdat ze in de veronderstelling leefden dat er was
overlegd via de startnotitie. De LWO-ers waren kwaad omdat een startnotitie toch
echt wat anders is dan een uitgewerkt voorstel. En een uitgewerkt voorstel was
nooit voorgelegd. Het meest praktisch was de constatering dat het voortraject de
schoonheidsprijs niet verdiende en aan het werk te gaan. Onder grote tijdsdruk
vergaderden we waarbij het er soms heftig aan toe ging. We bleven op veel punten
fundamenteel verschillen.
 |
|
| Wonen op het water valt onder de
cultuurhistorie van Nederland. Dit is de oudste afbeelding uit ons land
met in het bijschrift het woord woonboot, Reinier Nooms maakte deze ets
rond 1640. Of woonschepen in de nieuwe verordening in hun
cultuurhistorische waarde worden erkend blijft onduidelijk. Helaas stelt
de Provincie ook geen behoudsbeleid voor in de eenzijdige, op de
natuurwaarde gerichte nota en verordening. Men lette overigens op de
plantjes achterop het linker woonschip. |
|
Eenzijdig
Veel van het oude beleid wordt voortgezet, zoals het in bestemmingsplannen
opnemen van woonschepenligplaatsen. Dat had overigens al lang gebeurd moeten
zijn. Ook het systeem van een ligverbod met ontheffing blijft gehandhaafd in
plaats van het betere vergunningensysteem in te voeren, zoals de LWO bepleit. Er
staan in de huidige Woonschepenverordening voorschriften die maximale maten bij
het vervangen van schepen stelden. (Ooit zoiets op de wal tegen gekomen?) Die
maten worden iets ruimer, evenals het aantal verplichte kleuren waarin de
schepen mogen worden geschilderd. Dat zijn kleine verbeteringen die de moeite
waard zijn.
De hoofdreden om de oude woonschepenverordening uit 1978 te vervangen ligt
ergens anders. De provincie wil een aantal woonschepen (knelpunten) saneren en
daarom dienen de regels die dat mogelijk maken verruimd te worden. Daartoe
worden de woonschepen voortaan geregeld via de Verordening bescherming natuur en
landschap. Die bepaalt dat een ontheffing van het verbod op het innemen van
ligplaatsen alleen verkregen kan worden als er geen natuurwetenschappelijke,
cultuurhistorische, archeologische of landschappelijke waarden onaanvaardbaar
worden geschaad. De nieuwe regelgeving is geschreven vanuit de
natuurwetenschappelijke hoek; populair gezegd, geredeneerd vanuit het belang van
de dieren en de planten. Regelgeving voor de andere te beschermen waarden, zoals
de cultuurhistorische of de landschappelijke, worden niet uitgewerkt. Wonen is
een belang dat volgens de logica van deze verordening, niet meetelt. Dat kan tot
een erg eenzijdige belangenafweging gaan leiden.
Onvoldoende
De Verordening bescherming landschap regelt tot nu toe stortplaatsen, opslag van
oud ijzer en dergelijke. Principieel hoort een erkende woonvorm als onze schepen
daar niet tussen. Maar ook in de praktijk is deze verordening onrechtvaardig. Zo
is de schadevergoeding die de provincie volgens deze verordening betaalt als een
ontheffing niet wordt verlengd, voor bijvoorbeeld een vuilnisbelt, gering. De
voorgestelde regeling staat in geen verhouding tot de schadevergoeding die een
walbewoner krijgt als hij zijn huis verliest. De LWO pleit voor het opnemen van
de ‘Schipholregeling’ (zie www.lwoorg.nl). Gedeputeerde Staten kunnen met de
nieuwe regelgeving in de hand namelijk elke ligplaats opheffen. Ook al heeft het
schip nu alle ontheffingen, vergunningen, ligt het er honderd jaar en is de plek
officieel bestemd in een bestemmingsplan. Door de ambtenaren werd dat als een
probleem erkend.
Daarnaast hebben we kritiek op de definitie van woonschip, die zo ruim genomen
is dat alles, ook recreatievaart er onder valt. Uit de notitie blijkt verder dat
de provincie impliciet een eigen historisch schepenbeleid voert, hier eveneens
zonder goede definities, te bereiken doelen en financiering. Maar wel met de
bekende vooroordelen over arken, een veel ouder scheepstype dan de meeste
schepen die nu historisch of museaal worden genoemd. Wie, op welke criteria,
waarover beslist is onbekend. Daardoor ontstaat voor de overheid een grote
vrijheid om vrijwel alles te kunnen doen wat ze willen. En dat verkleint de toch
al geringe rechtszekerheid die de woonvorm op het water kenmerkt. Bij elkaar
zijn de nieuwe voorstellen een effectief instrumentarium om knelpunten - lees
woonschepen - aan te pakken. Het knelpunt is dan de ‘misdaad’ van het ontbreken
van de ontheffing op het verbod om ligplaats in te nemen met een woonboot. Een
niet onbelangrijk deel van die woonschepenknelpunten ligt er al tientallen
jaren. Van verjaring van die misdaad wil men niet horen. Hooguit dat men het
zorgvuldig zal afwegen. Dat voornemen kennen we in woonbotenland maar al te goed
en vinden we onvoldoende.
 |
Een meerpaal is officieel een kunstwerk maar dan in een andere
betekenis dan ‘kunst’ van een kunstenaar. Meerpalen hebben in de loop
van de eeuwen een ontwikkeling doorgemaakt in ontwerp. Ze hebben een
architectuurgeschiedenis en zijn soms, buiten hun directe nut, een zaak
van algemeen belang als monument: wegens hun schoonheid, betekenis voor
de wetenschap en/of de cultuurhistorie.
Ook daarover zwijgt de Provinciale verordening. |
| |
|
De provincie laat kansen liggen om de zwakke positie van het wonen op het
water te verbeteren. Haar eigen mogelijkheden om in te grijpen en te saneren
worden wel systematisch uitgebreid. Of ze schade fatsoenlijk compenseert is nog
onduidelijk. Deze voorstellen zijn een gemiste kans voor de woonbootbewoners.
Hoe dat in de praktijk zal uitpakken zullen we in de toekomst ervaren. De LWO is
er niet gerust op met al die woekerende groene saneermogelijkheden. We pleiten
bij Provinciale Staten voor een andere benadering.
Actueel
Dit artikel is geschreven op vrijdag de 13de september. Voordat Woonboot
magazine opgemaakt, gedrukt, gebonden en bij u in de brievenbus valt verstrijken
enkele weken. Provinciale Staten hebben dan vermoedelijk al een besluit genomen.
De meest actuele informatie en de brieven met een uitgebreidere reactie en de
voorstellen van de LWO staan op de website van onze organisatie: www.lwoorg.nl.
Politiek - <1>-<2>-<3>
|
