|
WaterWoningen (4) - De IJburgcombinatie
Woonboot magazine (6) 2004
Tekst en foto’s Frank Bos
Waterwoningen verschillen technisch niet van veel bestaande woonboten. Of ze een aparte juridische status hebben is onduidelijk. Dat inzicht verschilt per gemeente en per staatssecretaris. Volgens Amsterdam gaat het om een combinatie van factoren.
IJburg is een nieuwbouwwijk ten Oosten van Amsterdam in het IJsselmeer. Niet al het water wordt geplempt voor woningbouw. Ook drijvend wonen krijgt een plaatsje vooral aan het Steigereiland. Ooit waren er plannen voor sociale verhuur van woonboten. Diverse woningbouwverenigingen maakten berekeningen maar het lukte hen niet om rendabele plannen te maken. Ter ori�ntatie: sociale verhuur is een huurprijs waarvoor huursubsidie kan worden verkregen. De woning moet dan niet meer dan 597,54 euro huur per maand kosten (1). Nu er geen waterwoningen gebouwd kunnen worden die binnen de huursubsidiegrens vallen zou het fenomeen "waterwoning" een zachte dood kunnen sterven. Maar niets wijst erop dat Amsterdam deze conclusie trekt.
 |
Met de stevige sluis die de Waterbuurt afsluit van het IJsselmeer wordt het water niet onttrokken aan de openbaarheid, 2004. |
| |
|
Waterwoning-huursubsidie
Op woonschepen kan geen huursubsidie worden verstrekt. De wetgeving is hierover tot op de dag van vandaag al jaren consequent bij elke wetswijziging. Woonschepen zijn roerend goed en vallen buiten de Woningwet, het Bouwbesluit en de Welstandsregelingen van het rijk. In Amsterdam probeert de wethouder, onder andere met behulp van het Bouwbedrijf Ooms, om een nieuwe categorie woonschepen te onderscheiden, de waterwoningen. Volgens de bedenkers van de waterwoningen zou daarvoor wel huursubsidie mogelijk zijn. Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) twijfelde lang en stuurde in 1999 een brief vol bedenkingen naar Amsterdam.(2) In een persbericht van VROM enkele dagen later blijkt weinig van de twijfels en wordt een zeer onvolledig beeld gegeven van de situatie.(3)
 |
Maquette Waterbuurt IJburg 2004. De zijden van de haven zijn ongeveer 300 bij 400 meter. In het midden is een onderwatereiland gepland voor de waterkwaliteit. |
| |
|
Twijfels
VROM weet niet zeker of een waterwoning wel als onroerendgoed binnen de Woningwet kan worden opgevat. De manier van afmeren is van doorslaggevend belang. Een waterwoning moet duurzaam met de grond verbonden zijn. "Dat het geheel in verband met vari�rende waterstanden verticaal iets langs zijn verankering moet kunnen bewegen, doet mijns inziens niets af aan het duurzame karakter. De toetsing is hiervan echter niet aan mij maar aan de rechter", aldus staatssecretaris Remkes.
VROM-oplossing
Mede met het oog op deze nog niet gedane rechtelijke toetsing kunt u het zijn van "onroerende zaak" benadrukken door bij waterwoningen de normale woningprocedures toe te passen. Daarmee wordt de tegenstelling met echte woonschepen extra benadrukt. Zo kunt u de kavels in eigendom of erfpacht uitgeven, de toewijzing van kavels en (koop- en huur)woningen op dezelfde manier als bij gewone woningen laten verlopen, eigendom en beheer van de (sociale)huurwoningen onder de corporaties laten vallen en huisvestingsvergunningen verlenen."
Amsterdams
Doen alsof, staat het Amsterdamse stadsbestuur op het lijf geschreven, volgens de plaatselijke woonbotenorganisaties. Het advies van VROM is dus goed uitvoerbaar. In 2003 vatte een projectmedewerker van de Dienst Binnenwater Beheer (BBA) het beleid op IJburg samen:
Waterwoningen zijn te onderscheiden door de combinatie van de volgende kenmerken:
- de ligplaats is geen voor de openbare dienst bestemd water;
- de woning heeft een eigenstandige constructie die de woning met de bodem verbindt;
- de locatie is in een bestemmingsplan als woning bestemd;
- het object is bedoeld als en bestemd tot woning.(4)
Openbare dienst
Het onttrekken van water voor een ligplaats door een woonschip is in Amsterdam al minstens 125 jaar geregeld. "Voor het tot eigen gebruik tijdelijk aan het verkeer of aan den openbare dienst onttrekken van een gedeelte van het openbare Gemeentewater door steigers... vaartuigen, dienende ...tot woning...volgen de tarieven, ook voor een heel jaar." (5)
 |
De ark van de beheerder is een woonboot want voldoet niet aan de combinatie-eis van de waterwoningen. Maar hoe worden de gekraakte kantoren achter de ark door de rechter gezien? Foto 2004. |
| |
|
Een ligplaats is een plaats in het water, bestemd of aangewezen om door een woonschip bij verblijf te worden ingenomen, volgens de Huisvestingswet artikel 1 en toelichting.
De paal
De waterwoning zou aan een paal met een beugel vast met de ondergrond zijn verbonden. Een gekunstelde opvatting. Deze manier van afmeren is ook al een oplossing van eeuwen her. Vooral in gebruik op getijdenwateren en rivieren met een groot verschil in waterstanden. Dus ruim in gebruik in de tijd van de tot stand koming van de Wet op de Woonwagens en Woonschepen (WWW) van 1918. Bij alle latere wetswijzigingen is de woonboot vastgelegd via dergelijke palen steeds als roerend beschouwd.
 |
Aan de rivieren en op getijwater is het al eeuwenlang heel gangbaar aan palen met beugels te liggen. Beneden Leeuwen 2003. |
| |
|
Bestemming bewoning
Sinds 20 jaar adviseert de Rijksoverheid om woonschepen op te nemen in bestemmingsplannen. In Amsterdam is dat officieel woonbotenbeleid. De Huisvestingswet is de opvolger van de WWW. Ze regelt de woonschepen en heeft de jurisprudentie van de WWW uitdrukkelijk overgenomen. De definitie van een woonschip is sinds 1918: "een schip dat uitsluitend of in hoofdzaak gebezigd wordt of bestemd is voor bewoning." Een schip is: "elk vaartuig met inbegrip van een vaartuig zonder waterverplaatsing en een watervliegtuig, gebruikt of geschikt om te worden gebruikt als een middel tot vervoer te water." Uit de toelichting en eerdere versies van de wet blijken woonschepen uitdrukkelijk onder deze definitie te vallen en dus ook arken.(6)
 |
Baggeren gaat een groot probleem worden in IJburg. Omdat de waterwoningen vast met de ondergrond verbonden zijn, kunnen of mogen ze niet verplaatst worden. Als ze verplaatst worden zijn het woonschepen. Maquette informatiecentrum IJburg 2004. |
| |
|
IJburg gekraakt
De BBA-notitie met de definitie over de waterwoning is merkwaardig. Op een geheel onverwachte wijze gaat de rechter zich wellicht uitspreken over de juridische status van waterwoningen. Een aantal leegstaande kantoren op IJburg is onlangs gekraakt. Ze waren bedoeld om met der tijd verkocht te worden als waterwoning. Gaan de krakers juridisch aangepakt worden via de regelingen van walwoningen of via de woonbotenwetgeving. De LWO is zeer benieuwd.
Met dank aan: Herman Spruyt van Spruyt arkenbouw, Dennis Meerburg van Ooms Bouwmaatschappij bv, Marlene Rienstra van Sector Projecten van het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam, de medewerkers van het Bezoekerscentrum IJburg en Eric Blaauw, de secretaris van de LWO.
LWO
De LWO vindt alles wat drijft en waarop gewoond wordt een woonschip. Dat is zoals de wetgever het vanaf 1918 bedoeld heeft en systematisch tot vandaag toe heeft uitgewerkt binnen de wetgeving. De huursubsidie-discussie is achterhaald. Er worden in Nederland nergens waterwoningen gepland of gebouwd die daarvoor in aanmerking komen. Er zijn geen redenen om een onzeker juridisch avontuur aan te gaan over een mogelijke onroerende status. Diverse gemeentes en bouwer Ooms moeten potenti�le kopers beter informeren over de onzekere status van waterwoningen.
Voetnoten
1Dossier huursubsidie 2004-2005, www.vrom.nl.
2 Staatssecretaris Remkes, nov 1999, kenmerk DBD 1999232979.
3 Persbericht 18 november 1999, www.minvrom.nl
4 M. Foster in de notitie: Betaling ligplaatsen, dec 2003.
5 Verordening op de heffing van gelden wegens het gebruik maken van openbare Gemeentegrond en van openbare Gemeentewateren, Volgnummer 40, Gemeenteblad nr 3, 1880.
6 Binnenvaartpolitiereglement 1983 artikel 1.01 en zijn voorganger het Vaarreglement 1973 artikel 2.
Waterwoningen - <1>-<2>-<3>-<4>-<5>-<6>-<7>-<8>-<9><10><11>
|
