|
De SEV, de minster en het Waterwonen
In april organiseerde de SEV het Nationaal Congres Waterwonen. Woonboot
magazine en een deel van het bestuur van de Landelijke Woonboten Organisatie
(LWO) waren erbij. We voeren op een interessant schip tussen Rotterdam en
Dordrecht heen en weer onder prachtige Hollandse luchten. Dat was mooi
meegenomen, want binnen bleef het maar tobben met dat waterwonen. De toespraak
van minister Cramer was erg verfrissend.
Woonboot magazine (2) 2008
Tekst en foto's Frank Bos
De afgelopen vijftien jaar zijn er regelmatig congressen georganiseerd met “de
waterwoning” als onderwerp. In een vaak aangename omgeving wordt er door een
select gezelschap aandacht besteed aan het water, waterberging en het wonen op
dat water.
Men ziet gouden kansen en denkt al gauw aan “het wegzetten” van duizenden
drijvende woningen. De praktijk blijkt weerbarstig. Daarom stelde de Stuurgroep
Experimentele Volkshuisvesting (SEV) twee rapporten op: het SEV-advies inzake
waterwonen en Waterwonen goed geregeld. Tijdens het Nationaal Congres Waterwonen
werden ze voor het publiek toegankelijk via de website. Beide rapporten geven
tien min of meer gelijke aanbevelingen om de toekomst veilig te stellen.
[Noot]1
Minister Cramer
Minister Cramer mocht beide rapporten officieel in ontvangst nemen. Officieus is
ze van de inhoud van tevoren op de hoogte gebracht. In haar toespraak, vergezeld
van plaatjes, gaat ze op sommige aanbevelingen in. Als ik het goed begrijp,
maakt ze er op beschaafde wijze gehakt van. Een apart gezaghebbend Kenniscentrum waterwonen lijkt haar overbodig. Ze wijst er ook op dat er al eeuwenlang op het
water gewoond wordt. Die waterbewoners hebben nog te vaak te maken met
terughoudend beleid van Rijkswaterstaat, de gemeente, de provincie, het
waterschap en havenautoriteiten. Cramer ziet het als haar taak om al die
instanties als uit één mond positief over waterwonen te laten spreken. Daardoor
kunnen financiers, verzekeraars en bouwers weer uit hun schulp komen.
Humor
Milde humor kan deze minister niet ontzegd worden. Ze liet onder andere een foto
zien van de Grooz, een nieuwbouw varend woonschip, toen ze sprak over het
waterwonen als veelbelovende optie. [Noot] 2 Nog verfijnder vond ik de
afbeelding van een oud woonschip bij haar verhaal over het al lang bestaande waterwoonverhaal. Het gaat om een plaatje uit het Tijdschrift voor
Volkshuisvesting en Stedenbouw van het jaar 1923. De foto laat de
voorbereidingen zien om dit woonschip bij hoog water op de wal te zetten. Een
indertijd vaker voorkomende werkwijze, het bespaarde onderhoudskosten. Volgens
het toenmalige vakjargon van onze bestuurders was een dergelijk op de wal staand
woonschip een “woning in schipvorm”. Een woonschip in het water kon men niet
wegjagen als het voldeed aan de eisen van de woonschepenwet van 1918. Maar als
“woning in schipvorm” op de wal was het mogelijk met de wet in de hand over te
gaan tot sloop. Voor een woning op de wal had je een bouwvergunning nodig en
deze woonboot op de wal geplaatst, voldeed niet aan het Bouwbesluit voor huizen.
Anno 2008, vijfentachtig jaar later, ligt het juridisch nog net zo.
De meningen over de mogelijkheden van succes verschilden van onroerend …
… naar twijfel …
… naar roerend als woonschip.
Roerend en onroerend
De SEV maakt een onderscheid tussen woonschepen en het nieuwe waterwonen.
Volgens hen is een woonschip roerend en een waterwoning een onroerende zaak. Cramer zal deze kwestie aan minister Vogelaar voorleggen en hoopt dan dat die
deze discussie uit de wereld kan helpen. Even verderop meldt ze doodleuk dat nog
niet alle vragen rond de erfpacht voor waterwoningen in IJburg zijn opgelost.
Uit het SEV-rapport inzake waterwonen blijkt dat de IJburgse waterwoningen in
het Schepenregister van het kadaster zijn ingeschreven. De minister zegt het
niet hardop, maar daarmee is in IJburg de discussie achter de schermen beslecht.
De daar liggende waterwoningen zijn schepen en daarmee roerende zaken. En dus
volgens de wet gewoon woonschepen. Minister Vogelaar krijgt het gemakkelijk.
Tourmalijn
 Het Nationaal Congres Waterwonen werd gehouden op het schip de Tourmalijn. Het
voormalige Rijnpassagiersschip Berlijn uit Keulen. Weinig bezoekers zullen zich
gerealiseerd hebben dat dit ruim 90 meter lange, 15 meter brede en 11 meter hoge
schip maar ruim één meter diep steekt. En dat in haar hoogtijdagen 4.000
bezoekers aan boord konden. Toch zijn er geen stabiliteitsproblemen. Voor
ervaren scheepsarchitecten was het in 1958 geen probleem een stabiele en veilige
romp voor de Tourmalijn te construeren. Wellicht dat een ingenieur van een
wegenbouwbedrijf er tegen op ziet, maar voor een scheepsarchitect is een
stabiele waterwoning construeren een makkie. Er zijn Europees geldende
technische scheepsrichtlijnen voor. Weer een zorg minder voor de SEV.
Hoor en wederhoor
Op 28 april heb ik projectbureau IJburg om commentaar gevraagd. Ze ontkennen dat
er nog vragen zijn over het erfpachtcontract voor de waterkavels van
waterwoningen in hun project. De vragen die ik heb over hun erfpachtcontract
kunnen niet voor de deadline van dit artikel, 1 mei, van commentaar worden
voorzien. De erfpachtovereenkomst voor de waterkavel gaat over de grond onder
het water. Die overeenkomst wordt uiteraard in het Kadaster ingeschreven in het
register van percelen als onroerend. Ook bevestigde men dat de IJburgse
waterwoningen in het Schepenregister worden ingeschreven.
Bronnen (schriftelijk en mondeling):
- SEV-rapport inzake waterwonen, J. Singelenberg, april 2008
- Waterwonen goed geregeld, Auteurs: J. Baarsma, T.C. Gijsbers, R. Leppers,
m.m.v. J. Meijer, website versie april 2008
- Lezingen Nationaal Congres Waterwonen, 23 april 2008
- Tekstversie Speech minister Cramer, 23 april 2008
- LWO-bestuur
- Projectbureau IJburg, Ing. Jeroen van der Ploeg, Senior adviseur gronduitgifte
en algemeen manager Igor Roovers
- Modelcontract Erfpachtaanbieding van waterkavel, Waterbuurt Oost Steigereiland
IJburg Amsterdam, 28 april 2008
- Amsterdams woonschepenbeleid 1920 – 1940, C. Le Roy, heruitgave 2003
- Woonboot magazine, artikelen over waterwonen en over huurbescherming vanaf
1994 tot heden. LWOwebsite www.lwoorg.nl, >> onderwerpen >> waterwoningen en
zoekterm “huurbescherming”
- Burgerlijk wetboek, Huurwet, Kadasterwet, Huisvestingswet en Verkeersmiddelen
en vervoer, Binnenschepenwet, concept Binnenvaartwet
- EG Richtlijn COM(2000)419 definitief, technische voorschriften voor
binnenschepen
- Bemanning Tourmalijn
Noten
1 – Zie www.sev.nl. Ook is toegezegd dat alle lezingen van het Nationaal Congres
Waterwonen van 23 april 2008 op de website zullen worden gezet.
2 – Meer informatie over de Grooz, Woonboot magazine februari 2008 en de website
van de LWO, www.lwoorg.nl.
Meer informatie over de Stuurgroep Experimentele Volkshuisvesting (SEV) en de
beide rapporten kunt u vinden op www.sev.nl. Telefoon 010 - 282 50 50
LWO standpunt
De LWO heeft kritiek op de aanbevelingen van de SEV. De SEV koers is een ongewis
avontuur met gekunstelde interpretaties. Er is geen zinvol onderscheid te
bedenken tussen de huidige woonboten en hun idee van de nieuwe soort
waterwoningen. Alles wat drijft en waarop hoofdzakelijk gewoond wordt, is een
woonschip. Dat is zoals de wetgever het de afgelopen honderd jaar bedoeld heeft
en systematisch heeft uitgewerkt in wet- en regelgeving. Volgens het Burgerlijk
wetboek zijn schepen alle zaken, die blijkens hun constructie bestemd zijn om te
drijven en drijven. Het Kadaster kent verschillende registers; zoals één voor
percelen en woningen, één voor vliegtuigen en een ander voor schepen. Het
onderscheid tussen roerende en onroerende zaken is bepalend voor inschrijving in
het soort register. Schepen zijn volgens de Kadasterregels roerende zaken. Iets
wat ontworpen is om te drijven is een schip en hoort in het Schepenregister.
De belemmeringen die uitbreiding van het wonen op het water veroorzaken zijn
eenvoudig oplosbaar. Eén regel toevoegen in het Burgerlijk Wetboek over het van
toepassing verklaren van huurbescherming voor ligplaatsen van woonschepen is
belangrijk. Een krachtiger ondersteuning door de minster van het toepassen van
de modelverordening woonschepen van de VNG is een ander. Financiering,
hypotheken, verzekeringen en belastingen zijn al geregeld en vormen geen
belemmeringen. De opname van woonschepen in bestemmings- en streekplannen is een
gangbare techniek sinds 1985.
Het al dan niet van toepassing verklaren van het Bouwbesluit is een
non-probleem. Voor zover zinvol worden bij nieuwbouw arken de isolatie-,
sterkte- en NEN-normen al toegepast. Vrijwel iedereen die zelf een woonschip
laat ontwerpen, vindt het onzin om een woonkamer of stuurhut van 2,60 hoog te
hebben. Op een dergelijke verplichting uit het Bouwbesluit zit geen particuliere
opdrachtgever te wachten.
Het terughoudende beleid van overheidsinstanties is het grootste probleem voor
huidige en toekomstige waterbewoners. Er is enthousiasme genoeg in de markt,
maar er is een ontstellend tekort aan ligplaatsen.
De LWO hoopt dat iedereen zijn koudwatervrees voor woonschepen weet te
overwinnen. Het zou fantastisch zijn als al die energie van de congresgangers
kan leiden tot werkelijke oplossingen. En tot een aanbod van woningen op het
water voor elke beurs. Het LWO bestuur zal haar commentaar op beide SEV-
rapporten ook aan de ministers Cramer en Vogelaar sturen.
Er zal nog heel wat schroefwater van de Tourmalijn worden verzet, voordat op
grote schaal woonschepen worden gepland
Waterwoningen - <1>-<2>-<3>-<4>-<5>-<6>-<7>-<8>-<9><10><11>
|
